Gustav & Anton

Auteur:

Rose Tremain

Illustrator: Thierry Wijnberg
Aantal pagina's: 299
Uitgever: De Geus
Jaar: 2016

Waarover gaat het boek

De roman speelt zich af in een klein Zwitsers dorp, Matzlingen. Gustav en Anton leren elkaar kennen in de kleuterklas, het begin van een jarenlange vriendschap, ondanks de sociale verschillen. Gustav groeit op zonder vader. Zijn moeder is een hardwerkende verbitterde vrouw. Gustav helpt haar zo goed als hij kan en verbijt meestal zijn kinderverdriet. Antons joodse ouders zijn naar Zwitserland geëmigreerd, omdat ze zich daar relatief veilig voelen. Allebei hebben ze hoge verwachtingen. Anton is muzikaal begaafd, een wonderkind, maar bij elk concours gaat het mis. Eenmaal op het podium krijgt hij het moeilijk. Zijn vriend Gustav moedigt hem aan om vol te houden.

In deel twee staat Emilie Perle de moeder van Gustav centraal. Als jonge vrouw droomde ze van een gelukkig gezin en een mooie toekomst. Die droom lijkt in vervulling te gaan als ze Erich ontmoet. Hij heeft een mooie baan bij de politie, en laat zich snel inpalmen. De moeilijke oorlogsjaren verstoren hun pril geluk verstoren. Erich krijgt moeilijkheden door zijn illegale hulp aan joodse gezinnen. Dat zorgt voor spanningen. Als haar zwangerschap abrupt afgebroken wordt, gaat Emilie een tijdlang naar haar moeder. Erich verliest zijn baan en zoekt troost bij Lottie, de vrouw van zijn chef. Als Emilie terugkeert kan ze de vervreemding geen halt meer toeroepen. Een nieuwe zwangerschap en de geboorte van Gustav brengen nauwelijks verbetering. Erichs onverwachte dood laat Emilie ontredderd achter. Ze zal alleen voor het kind moeten zorgen.

In deel drie ontmoeten we Gustav en Anton als twee volwassen mannen - ze zijn intussen vijftig. Gustav heeft zich opgewerkt en is nu de succesvolle eigenaar van een klein hotel 'Perle'. Anton werd muziekleraar. Zijn ouders zijn blij dat hij uiteindelijk zijn weg gevonden heeft, ook al is het niet de grote carrière geworden. Het loopt fout tussen de twee vrienden als Anton zich laat inpalmen door ene Hans Hirsch, een impresario die hem een muzikale carrière voorspiegelt. Anton vertrekt naar Genève en vervreemdt van zijn ouders en van Gustav. Hij zoekt troost in drugs. Het verlangen om het verleden van zijn vader te ontrafelen houdt Gustav meer en meer bezig. Tijdens die zoektocht ontmoet hij Lottie, ooit de geliefde van Erich. Gaandeweg begrijpt hij beter de houding van zijn moeder. Terwijl de tijd voortschrijdt blijft Gustav wachten op Anton. Zijn leven zal pas opnieuw betekenis krijgen als die bijzondere vriendschap hersteld wordt.

Ondanks het verdriet om het menselijk falen, de tragiek en de vaak harde levensomstandigheden is Gustav & Anton g Het vertrouwen tussen Anton en de jonge meester die bijles moet geven, de zonnige vakantie in de bergen, het succesverhaal van hotel Perle en de sympathie van een trouwe Britse gast zijn kleine lichtpuntjes die het donker verdrijven

Zelf zal ik Anton en Gustav niet snel vergeten. Gewoon een schitterende roman!

Rita

Wat wil het boek ons vertellen

Kan vriendschap een leven redden? Rose Tremain toont alvast hoe zinvol en troostend vriendschap en verbondenheid voor mensen kan zijn. Ze tekent haar personages met liefde en empathie en schildert minutieus de gedachten en de gevoelens van de twee jongetjes die elkaar nodig hebben om te overleven. Gustav, vroegwijs door de armoede en de harde aanpak van zijn moeder leert van jongs af aan liefde geven zonder iets terug te krijgen. Anton een beetje verwend houdt van Gustav maar is bij momenten keihard omdat hij niet kan inschatten hoe anders het leven voor zijn vriendje verloopt.

Leuke weetjes

De auteur roept de sfeer en de gevoelens van de personages subtiel op via kleine details - het blikken treintje dat mutti weggooit, het adres van de familie Zwiebel dat voor Emilie pijnlijke herinneringen oproept, de niet betaalde bijlessen, het gesprek van Lottie met de zwangere Emilie...

Van de Britse schrijfster Rose Tremain zijn bij De Geus nog andere romans vertaald, ondermeer Muziek en Stilte, De weg naar huis en De onafwendbare dag.