Tot de zon aan de horizon vriest

Auteur:

Kathelijn Vervarcke

Illustrator:

Herman Houbrechts

Vertaler:
Aantal pagina's: 284
Uitgever: Van Halewyck
Jaar: 2017

Recensie

Tot de zon aan de horizon vriest speelt zich af in Oostende. We volgen twee jonge mensen Chinouk en Lander tijdens het laatste jaar van de middelbare school.
De moeder van Chinouk heeft zware psychische problemen. Ze is psychotisch kwetsbaar en gaat gebukt onder allerlei angsten en waanvoorstellingen. Chinouk probeert zo goed als mogelijk het huishouden te beredderen en de zorg voor haar moeder op te nemen. Haar schoolwerk lijdt er onder. Ze spijbelt vaak. Op school wordt ze nauwlettend gevolgd. Om het spijbelprobleem op te lossen wordt ze 's morgens opgehaald door een medeleerling. De leerkrachten sporen haar aan om deel te nemen aan een uitwisselingsproject en vooral ook om de examens goed voor te bereiden.

Met haar buddy Lander klikt het meteen. Als bij wonder heeft hij begrip voor de gekke toestanden die de ziekte van haar moeder veroorzaakt. Lander is vertrouwd met de problematiek. Zijn moeder verblijft al geruime tijd in een instelling. Dat maakt hem onzeker maar met Chinouk kan hij praten over wat dat voor hem betekent.
De prille relatie tussen de twee jongeren komt in een sneltreinvaart terecht. De vader van Lander en zijn vriendin Martina steunen hem voluit en proberen ook Chinouk te helpen. Zij krijgt hulp van Olympia, een oudere Brusselse dame die haar weekend doorbrengt aan zee. Chinouk poetst er en houdt Olympia vaak gezelschap tegen een kleine vergoeding. In ruil mag ze af en toe het appartement gebruiken.
De goede schoolresultaten wakkeren bij Chinouk het verlangen aan om toch verder te studeren. Maar zal mama ooit alleen zelfstandig kunnen blijven wonen? Wat als de huisbaas Theo die af en toe een oogje in het zeil houdt iets overkomt?
Gelukkig zijn er mensen op school en bij de hulpverlening die mee helpen zoeken naar een oplossing. Chinouks onvoorwaardelijke liefde voor haar mama heeft ook een positieve invloed op Lander. Hij zoekt toenadering tot zijn moeder en kijkt samen met Chinouk hoe ook haar situatie beter kan worden.

Kathelijn Vervarcke brengt de moeilijke situatie van KOPP-kinderen (Kinderen van Ouders met Psychische Problemen) scherp in beeld. Chinouk zoekt voortdurend oplossingen en praat de onmogelijke thuissituatie goed. Ze doet er alles aan om de problemen voor de buitenwereld te verbergen, maar verstrikt zo vaak in een netwerk van leugens. Liegen is ook een manier om zichzelf een interessanter leven te geven. Lander lijdt op zijn manier onder de ziekte van zijn moeder. Hij baalt van de bezoekdagen en slaagt er niet in om contact te krijgen. Het versterkt zijn minderwaardigheidsgevoel vooral tegenover meisjes. De dubbele verhaallijn is een ander sterk punt van het boek. Psychische problemen vind je niet alleen in de sociaal achtergestelde groep, maar ook bij gezinnen die het financieel goed hebben zoals in het geval van Lander. Daar is gekozen voor een verblijf in een instelling. De vraag of dat een betere optie is dan thuisopvang wordt ook duidelijk gesteld in het boek.
Een zwak punt van dit boek is de al te expliciete aandacht voor seksualiteit. Dat de jongeren zich aan elkaar vastklampen is gezien de situatie best begrijpelijk maar de vele uitvergrote scènes die vaak tot in het detail beschreven worden zijn niet altijd functioneel voor het verdere verloop van het verhaal. Kathelijn Vervarcke heeft ook een opvallende voorkeur voor excentrieke personages. Theo, de huisbaas heeft in zijn kelder een heus oorlogsmuseum ingericht. Hij laat Chinouk en haar moeder tegen een gunstprijs wonen als ze de zorg voor zijn oorlogsspullen op zich nemen. In de loop van het verhaal komt zijn trieste verantwoordelijkheid tegenover hen aan het licht. Olympia die zowat de rol van deus ex machina krijgt, heeft vroeger van de liefde haar beroep gemaakt en houdt nog steeds van erotische verhalen. Zelfs de huisdieren zijn buitenbeentjes. Gelukkig staan daar positieve personages tegenover zoals de wijkagent, de leerkrachten en de directeur van de school.
Tot de zon aan de horizon vriest roept de sfeer op van de realistische probleemboeken uit de laatste decennia van de twintigste eeuw met hun taboeonderwerpen en hun zoektocht naar authenticiteit. Het boek van Kathelijn Vervarcke drijft op diezelfde gedrevenheid maar mist ook balans en evenwicht.
Rita Ghesquiere

Leuke weetjes

Kathelijn Vervarcke kent de problematiek van binnen uit. Ze was zelf een KOPP-kind. Hoewel ze niet haar eigen verhaal neerschrijft toch maakte ze voor de roman gebruik van persoonlijke details - bijvoorbeeld het verhaal van de hond. Ook de setting van het verhaal Oostende is haar vertrouwde geboortestad.

Meer leren over dit onderwerp

Meer info over KOPP-kinderen?
https://www.psychosenet.nl/kopp-kinderen/