Roald Dahl woordenboek

Auteur:

Susan Rennie & Roald Dahl

Illustrator:

Quentin Blake

Vertaler:

Heidi Aalbrecht en Pyter Wagenaar

Aantal pagina's: 287
Uitgever: van Dale
Jaar: 2016

Recensie

Het Roald Dahl Woordenboek is een woordenboek, een taalboek en vooral een Dahl-boek.
Zoals de titel belooft is het een woordenboek. De missie van uitgever van Dale staat garant voor kwaliteit. De woorden zijn netjes alfabetisch geordend en bij elk lemma staat een heldere verklaring van de betekenis. De oorspronkelijke samensteller Susan Rennie van Oxford University Press was wel selectief en kieskeurig toen ze de woorden uitkoos die in dit bijzondere woordenboek een plaats kregen. Het zijn woorden die thuishoren in de verhalen van Roald Dahl en die daar een bijzondere betekenis kregen. Heel interessant zijn de 'buitengebruikelijke' woorden die de Britse auteur Dahl zelf verzonnen heeft om zijn gekke wereld vorm te geven zoals flitspoppen, mensbaksels, glissen en klabakken.

Het Roald Dahl woordenboek is ook een taalboek. Je steekt veel op over hoe taal precies werkt. Er is informatie over vergelijkingen, metaforen, synoniemen en symbolen en je leert wat er gebeurt als je met taal gaat 'husselen'. Dan haal je bijvoorbeeld twee woorden of twee uitdrukkingen door elkaar zoals ontzettelijk (verhaspeling van ontzettend en vreselijk) of liegebrok (verhaspeling van liegebeest en jokkebrok). De GVR doet dat wel vaker. De andere reuzen trouwens ook. Wanneer Vleesslaapeter zegt 'je laatste pijp uitblazen' als hij het over doodgaan heeft, haalt hij 'de pijp uitgaan' en 'je laatste adem uitblazen' door elkaar. Het woord husselen is een buitengebruikelijk woord. Het hoort thuis in de reuzentaal van de GVR.
'Ik weet precies welke woorden ik wilt zeggen, maar op de een of andere manier raakt zij altijd door elkaar gehusseld (...). Ik spreekt de allervreselijkste husseltaal', bekent de GVR aan Sofie.
Je kan ook spelen met taal door een groepje letters - een achtervoegsel - aan een ander woord te plakken zoals -ig of -lijk. Het woord 'eigenlijk' klinkt vertrouwd, maar dwergelijk en fantastelijk zijn echte Dahl-verzinsels, net zoals gezondig en ijzelig.
In het boek leer je verder waar woorden vandaan komen. Acrobaat bijvoorbeeld komt van een oud Grieks woord dat 'iemand die op zijn tenen loopt' betekent en bibliotheek betekent in het oud Grieks 'boekenbewaarplaats'. In 'je stoute schoenen aantrekken' heeft het woord 'stout' nog de oude betekenis 'dapper'.

Het Roald Dahl Woordenboek is ook een echt Dahl-boek. Bij elk woord vind je een verwijzing naar een passage uit een boek van Dahl. Zo krijg je meteen de context waarin het woord thuishoort. Bovendien zitten ook alle personages, vreemde dingen en plekken zoals Loempaland uit Sjakie en de Chocoladefabriek in het boek. Al lezend wandel je opnieuw door de fantastische wereld die deze buitengebruikelijke schrijver bedacht heeft.

Dit woordenboek kan je misschien niet in een stuk verslinden, maar het is een leuk boek voor al wie van Dahl en taal houdt en je kan het telkens weer in de hand nemen om iets op te zoeken. Het zit vol woordgrapjes en je krijgt zo weer zin om een van je geliefde Dahl-boeken opnieuw te lezen.
Als juffen, meesters en alle leerkrachten taal dit boek nu gebruiken in de taalles, dan gaat de kennis van hun leerlingen met reuzensprongen vooruit.
Om het met Dahl te zeggen: het is gewoon een puikfijn boek !

Rita Ghesquiere

Leuke weetjes

Het Roald Dahl Woordenboek staat vol leuke weetjes zoals dit: Atlas is de naam van een reus uit de Griekse mythologie die de hemel op zijn schouders draagt. De Belgische kaartenmaker Mercator (1512-1594) noemde zijn boek met landkaarten Atlas en dat werd later de algemene naam voor zulke boeken.

Het woordenboek moedigt lezers ook aan om zelf aan de slag te gaan door bijvoorbeeld zelf rijmwoorden te bedenken, een gedicht te schrijven of bijkomende informatie te zoeken bij een ander trefwoord.

Op elke pagina van het Roald Dahl Woordenboek staan grote en kleine prenten van Quentin Blake. Hij werkte vele jaren samen met de schrijver en kent als geen ander de wereld van Roald Dahl.

Wist je dat tien procent van de inkomsten uit de Roald Dahl-boeken naar goede doelen gaat?

Valkuilen

Misschien kan je jonge lezers er op wijzen dat het niet de bedoeling is dat ze zelf gaan husselen. Creatief spelen met taal kan wel als je bijvoorbeeld een gedicht schrijft of een koldertekst.