De vogels

Auteur:

Ted van Lieshout

Illustrator:

Ludwig Volbeda

Vertaler:
Aantal pagina's: 32
Uitgever: Leopold
Jaar: 2017

Recensie

Het zou een sprookje van Andersen kunnen zijn: in een stad staan twee beelden, het ene in een park, het andere op een plein. Onvermoeibaar brengen vogels een boodschap van het ene beeld naar het andere: ‘hij houdt van je, ze houdt van je’. Bij elkaar kunnen ze niet komen, tot ze op een dag van hun sokkel gehaald worden en letterlijk versmelten als Andersens tinnen soldaatje en zijn danseresje. Het beeld waarin ze omgesmeed worden, lijkt sprekend op een van de beroemde danseresjes van Degas. Zo steken er in het boek wel meer verwijzingen naar andere kunstenaars. Wanneer de twee beelden samen weggevoerd worden, zie je op de achtergrond ‘Hotel Rodin’.

Niet alleen de twee beelden smelten samen in dit prentenboek, maar ook tekst en beeld vormen een bijzondere eenheid. Ze kunnen niet zonder elkaar, wisselen elkaar af en lijken elkaar ook te inspireren. Het beeld krijgt het eerste woord. Op de eerste dubbele pagina krijg je vanuit vogelperspectief een kijk op de stad. Volbeda tekent de gebouwen in zijn gekende techniek met ragfijne, grijze lijntjes. Groene bomen trekken de aandacht naar de beelden op het plein en in het park. Mocht je die nog niet gezien hebben, dan zwenkt je blik vervolgens naar een geheimzinnige wolk van gekleurde streepjes bovenaan links, een wolk die uitloopt in een zwerm die zich tussen en door de huizen heen slingert. Op de volgende prent is de wolk tot bedaren gekomen in de vorm van vogels in het park. Daar begint ook de poëtische tekst van Ted van Lieshout. Met een minimum aan woorden roept hij de lezer op om zijn verbeelding te laten werken: ‘De stad is moe./ Denk het verkeer weg/ en je hoort alleen de wind in de bomen/ en de vogels hoog in de lucht./ Ze vliegen af en aan, af en aan./ Waar naartoe? Waar vandaan?// Denk de huizen weg,/ denk alles weg, behalve het standbeeld dat in het park staat.’ Op de volgende dubbele pagina roepen beeld en tekst de onbereikbare liefde tussen de twee beelden op. Dan nemen de illustraties het verhaal weer over. Om zijn verhaal te vertellen, wisselt Volbeda de grote prenten hier af voor acht kleine. Het is aan de kijker om erbij te verzinnen wat er aan de hand is. Dat spel met compositie, perspectief en bladverdeling maakt het boek extra spannend en prikkelend. De spanning wordt ook gemengd met humor: de vogels brengen hun boodschap over met vogelpoep, al lijkt die soms ook op tranen.
Extra spannend wordt het als de camera zwenkt naar de rand van de stad, met torenhoge gebouwen en hoogovens die zwarte rook uitbraken. Die zwarte en grijze tinten staan in schril contrast met de vurige tongen op de volgende prent die rondom twee geschetste hoofden cirkelen. Daarna verstilt het beeld terug, net als de tekst die de strofe over de vermoeide stad herneemt. De slotprent maakt dat je je als kijker echt in de wolken voelt. Je hebt zonder meer een wervelend avontuur beleefd, een ode aan de liefde, de verbeelding en de kunst.

Jan Van Coillie

Leuke weetjes

De vogels werd gemaakt naar aanleiding van de tentoonstelling ‘Van Rodin tot Bourgeois. Sculptuur in de 20ste eeuw’, die liep van 15 oktober 2016 tot 22 januari 2017 in het Gemeentemuseum in Den Haag. Het boek maakt deel uit van de serie kunstboeken voor kinderen die het museum uitgeeft in samenwerking met uitgeverij Leopold. In de reeks vind je prentenboeken over onder meer Kandinsky, Mondriaan, Karel Appel en Jan Toorop.

Ludwig Volbeda debuteerde op een indrukwekkende manier in de kinderboekenwereld met zijn illustraties bij Benny Lindelaufs Hoe Tortot zijn vissenhart verloor. Ook daarin viel zijn gebruik van haarfijne lijntjes op, een techniek die hij ook in zijn striptekeningen gebruikt. Met zijn illustraties voor De vogels is hij genomineerd voor de IBBY Honour List 2018. Wil je meer over hem weten, neem dan een kijkje op zijn site www.ludwigvolbeda.nl.

En ten slotte heet van de naald: De Grand Prix van de Biennial of Illustrations Bratislava is dit jaar toegekend aan Ludwig Volbeda voor zijn illustraties in 'De vogels'. De Grand Prix is de hoogste bekroning en nu voor het eerst in de geschiedenis(sinds 1967) toegekend aan een Nederlandse illustrator.

Ted van Lieshout is een dubbeltalent, de meeste van zijn boeken (vooral dichtbundels) illustreert hij zelf. Voor zijn prentenboeken werkt hij echter samen met andere kunstenaars.
Wil je meer over hem weten, dan kun je terecht op zijn site tedvanlieshout.info of in het speciale nummer van Literatuur Zonder Leeftijd (nr. 98, december 2015), dat aan hem gewijd is.